GZONE diye bir dergi, 1 yaşında!

GZONE'un 13. sayısının kapağında Yeşil Salkım var
GZONE’un 13. sayısının kapağında Yeşil Salkım var

GZONE adında bir dergi, ilk sayısını 2014 yılının Eylül ayında yayınladı. “Eşcinsel yaşam ve kültür dergisi” mottosuyla online ve ücretsiz olarak yayınlanıyor. Eylül 2015 itibariyle 1. yaş gününü kutladığı 13. sayısı dolaşıma girdi. Tabiri caizse, Türkiye’de politik alanın dışında bir eşcinsel kültürü ve yayıncılığının temsilcisi olmak gibi bir misyonu üstleniyor. Bu kulvarda yayın yapan OUT ve GT gibi dergilerin Türkçe muadili olmaya hevesli olduğunu söylemek de mümkün. Yani, eşcinsel kültürünü popüler kültür, moda/stil ve adına lifestyle denebilecek sağlık, seyahat, spor gibi bağlamlarda işleyen bir yayın.

Madem öyle, bu dergiye ne ölçüde itibar edilebileceği ve nasıl bir toplumsal karşılığının olduğu gibi bir soruya yanıt arıyorum.

Derginin bir yıllık yayın hayatının muhasebesinin yapıldığı 13. sayısı bir eksikliği doldurduğunu şu şekilde ifade ediyordu:

…LGBT’lerin normalleşmesinde önemli bir yer tutan “görünür” olma konusunda dernek ve aktivistlerin çabasını destekleyen, LGBT hareketini Türkiye’de yaşayan herkesin günlük hayatlarına taşıyabilecek, farklı bir algı operasyonu yürütmek gerekliydi… Türkiye’nin bu anlamdaki ilk eşcinsel yaşam ve kültür dergisi GZONE, LGBT magazini “normalleştirme” ve “görünür hale getirme” amacıyla ortaya çıktı.

Meselenin bir ‘algı operasyonu’ olarak ifade bulması hem oldukça kulak tırmalayıcı hem de pek çok etik sorunu beraberinde getiriyor. Her şeyden önce, LGBT kimliklerinin kültürel tanınmasını bir algı yönetimi olarak kavramak hem toplumu edilgenleştiriyor hem de özgürlük mücadelesini kitlelerin -tabiri caizse- kandırılması şeklinde yorumlamaya müsait bir zemin hazırlıyor. Yine de, bu ifadenin üzerinde fazla düşünülmemiş olduğunu varsayıp asıl meseleye gelelim.

Her ne kadar GZONE kendini siyasal tonu daha zayıf bir kültür yayını olarak konumlandırsa da, bu yayın pratiğinin normalleşme ve görünürlüğünü artırma gibi bir misyonla tanımlanışı politik olan/olmayan arasındaki ayrımın nasıl da geçişken olduğunun çarpıcı bir göstergesi.

Yine de, GZONE’un yayın gündeminde LGBT siyasetinin sesinin çok çıktığını söylemek o kadar da kolay değil. Dergi sayfalarında Türkiye’den ve dünyadan LGBT deneyimlerine ilişkin haberlere kısa kısa yer verilse de, ağırlığın moda ve stil sayfalarına, müzik haberlerine, söyleşilere verildiğini söylemek mümkün. Derginin yayınladığı söyleşiler önemli; çünkü özellikle Nisan sayısından itibaren Türkiye’nin popüler kültüründen Sezen Aksu, Yeşil Salkım, Demet Akalın gibi figürlerle yapılan söyleşiler sayesinde GZONE geleneksel medyada hatırı sayılır bir görünürlük elde etmiş durumda. Hatta en önemli kırılma noktalarından birini ‘Sezenizm‘ başlıklı Temmuz 2015 sayısı oluşturuyor. Bu sayı kapsamında, Sezen Aksu’yla yapılan söyleşiden notlar doğrudan dergiye atıfla basılı medyada da geniş yer bulmuştu.

Bu söyleşilerde, neredeyse istisnasız olarak, popüler figürlere Türkiye’de LGBT yaşamı hakkında ne düşündüğü ve LGBT haklarına ilişkin nasıl bir tutum sergilediğine dair sorular yöneltiliyor. Bu sayede, Türkiye’de LGBT dostu bir kamusal söylemin inşa edilmesinde önemli bir rol oynadığını herhalde teslim etmek gerek.

Ama GZONE’un LGBT yaşamını temsili yalnızca popüler kültürden ibaret değil. Yaşam tarzları, stil ve moda sayfalarıyla da LGBT yaşamına rehberlik ediyor. Dolayısıyla, derginin ‘normalleşme’ ve ‘görünürleşme’ gibi misyonlarının kültürel şifrelerini buralarda da aramak gerek.

Dergide temsil edilen LGBT yaşamı ‘ne giyilmeli?’, ‘nereye gidilmeli?’, ‘nasıl eğlenilmeli?’, ‘nasıl bir bedene sahip olunmalı?’ gibi sayısız soruya verilen yanıtlarla şekilleniyor. Bu yanıtların temsil ettiği eşcinsel yaşamı, dolaysız bir biçimde, belli tüketim kalıplarına işaret ediyor. Tam da bu yüzden, GZONE’un yayın gündemi Batılı coğrafyalarda OUT ve GT gibi yayın devlerinin teklif ettiği bir eşcinsel kültürün Türkçedeki replikasını oluşturuyor. Giyim, kozmetik ve teknoloji ürünlerinin tüketimiyle eşcinsel yaşamı somutlaştırılıyor.

Elbette, Türkiye’deki pazarlama mekanizmaları içerisinde tanımlı bir ‘eşcinsel tüketici’ yok. Derginin editörü şurada yayınlanan söyleşide bunu somut bir şekilde tespit ediyor; ama ‘gay marketing’in GZONE vasıtasıyla tesis edilmesi için çalışmalar yaptıklarını ekliyor:

“Açıkcası kapısını çalıp da “biz size reklam vermeyiz” cevabını aldığımız bir marka olmadı. Ancak pek fazla da kapı çalmadığımızın altını çizmek lazım. Derginin tüketici gözünde ve dolayısıyla reklam veren gözünde bir yere oturması için çalışıyoruz. İlk aylarda mümkün olduğunca markamıza yatırım yapıyoruz. Reklam dünyasının en büyük isimlerinden MediaCat dergisiyle çalışmalar yapıp “gay marketing” konusunda adımlar atıyoruz. Bu konuda reklam veren markalar kendisini parlatacak ve niche bir kitleye ulaştığı için dikkat çekecek, reklam vermeyenler de bu kitleden mahrum kalacak ve kaybedecek, pişman olacaklar.”

GZONE’un hem tüketiciler nezdinde hem de reklamveren nezdinde ‘bir yere oturması’ yukarıda sözü edilen ‘normalleşme’ ve ‘görünürleşme’ye dair de bazı ipuçları sağlıyor. Bu alıntının gösterdiği en önemli şey, LGBT yaşamının ‘normalleşmesi’nin ‘gay marketing’le iç içe tanımlanıyor oluşu. Yani Türkiye’de LGBT yaşamının kültürel tanınmasında hizmet ve ürün satan şirketlerin ‘gay’ izleyiciyi tanınması bir mihenk taşı olarak görünüyor. Doğrudan söylemek gerekirse, ‘normalleşme’ ve ‘görünürleşme’ mefhumlarının satın alınabilir bir meta haline gelmesinden söz etmiş oluyoruz.

Normalleşmenin bu şekilde kavranıyor oluşu, elbette, GZONE’un keşfettiği bir strateji değil. Yasal reformlar, eşit yurttaşlık hakları, kültürel alanda giderek artan LGBT görünürlüğüyle birlikte önemli kent merkezlerinde, adına gay scene denilen, tüketim odaklı ve son derece erotize edilmiş gey yaşam alanlarının çok sayıda örneği mevcut. Ama bu türden ‘normalleşme’ deneyimlerinin LGBT cemaatleri içerisinde kültürel, ekonomik ve mekansal olarak yeni ayrımlar yarattığı da tecrübeyle sabit.

Öyleyse şu soruyu sormak kaçınılmaz hale geliyor: Bu kimin normalleşmesi?

Reklamlar

Bir Yanıt Bırakın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Connecting to %s